Điều nghịch lý đang diễn ra: dù Trung Quốc bị cấm nhập khẩu dòng chip H20 mới, các công ty nước này vẫn không thể rời bỏ NVIDIA. Thậm chí, họ đổ xô đi “săn” GPU đời cũ như A100, H100 – vừa tân trang vừa tái sử dụng – để duy trì sức mạnh AI. Và chính điều này lại khiến NVIDIA… đứng ngồi không yên.
Khi chip H20 bị cấm cửa
H20 vốn được NVIDIA thiết kế đặc biệt cho thị trường Trung Quốc, nhằm tuân thủ lệnh hạn chế xuất khẩu từ Mỹ. Đây là phiên bản “rút gọn” của GPU Hopper, kỳ vọng sẽ giúp hãng tiếp tục chiếm lĩnh thị trường tỷ dân.
Thế nhưng, ngay khi lệnh xuất khẩu được nối lại vào tháng 7, Bắc Kinh lại bất ngờ gạt H20 ra rìa vì lo ngại vấn đề an ninh dữ liệu. Hậu quả: hàng tồn kho trị giá 5,5 tỷ USD của NVIDIA coi như “đắp chiếu”.
Làn sóng “hồi sinh” A100, H100
Khi H20 bị chặn, các doanh nghiệp Trung Quốc lập tức quay sang GPU cũ. A100 (ra mắt 2020) và H100 (ra mắt 2022) trở thành “hàng hot” trên thị trường xám.
- A100: kiến trúc Ampere, bộ nhớ HBM2e 80GB, băng thông 2 TBps – tuy không mạnh bằng Hopper, nhưng cực kỳ phù hợp cho tác vụ suy luận nhờ bộ nhớ lớn và CUDA hỗ trợ đầy đủ.
- H100: mạnh mẽ gấp nhiều lần A100, đặc biệt cho training AI, nhưng hiện đang bị “giải phẫu” để dùng lại trong hệ thống suy luận giá rẻ.
Điều đáng nói: trong nhiều tác vụ, ngay cả A100 cũ cũng vượt trội so với H20 mới bị cắt giảm sức mạnh quá mức.
Vì sao chip cũ vẫn hữu dụng?
Trong AI, training đòi hỏi sức mạnh tính toán cực lớn, nhưng inference (suy luận) lại “dễ thở” hơn. Các mô hình chatbot, hệ thống gợi ý… không cần độ chính xác floating-point tối đa, nên có thể chạy ổn định trên GPU đời cũ.
Điều này biến những con chip tưởng chừng “hết thời” trở thành cứu tinh cho doanh nghiệp Trung Quốc, sẵn sàng hoạt động 24/7 dù rủi ro hỏng hóc cao hơn.
NVIDIA rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan
NVIDIA vẫn thống trị AI tại Trung Quốc, nhưng lợi nhuận lại bị đe dọa:
- Hàng tỷ USD chip H20 tồn kho không bán được.
- Thị trường xám GPU cũ bùng nổ, kéo theo lợi nhuận chính hãng bị xói mòn.
- Việc áp dụng kiến trúc mới (Hopper, Blackwell) bị chậm lại vì khách hàng vẫn “sống khỏe” với A100/H100.
Đây chính là con dao hai lưỡi: NVIDIA vẫn không thể thiếu trong cơn sốt AI Trung Quốc, nhưng lại chẳng thể thu lợi như mong muốn.
Bắc Kinh cũng đau đầu
Không chỉ NVIDIA, Trung Quốc cũng vướng rắc rối. Bắc Kinh muốn thúc đẩy chip nội địa như Huawei Ascend hay Biren, nhưng mỗi A100 hay H100 được tái sử dụng lại là một cơ hội bị mất. Điều này có thể làm chậm quá trình “tự chủ bán dẫn” của Trung Quốc.
Kết cục: một nền kinh tế GPU tái chế
Thay vì đạt mục tiêu kiềm chế AI Trung Quốc, lệnh cấm chip lại tạo ra thị trường “tái chế GPU” sôi động. Những con chip tưởng đã lỗi thời nay trở thành xương sống cho các hệ thống AI đời mới. Trong khi đó, cả Washington, Bắc Kinh lẫn NVIDIA đều phải đau đầu với những hệ quả ngoài dự tính.